Spis treści
EN 15512 w praktyce – co oznacza przy projektowaniu regałów paletowych?

EN 15512 określa zasady projektowania konstrukcji stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji. Przy wyborze i projektowaniu regałów paletowych pomaga uporządkować wymagania dotyczące pracy całego układu, a nie tylko pojedynczej belki czy słupa. Dla inwestora oznacza to konieczność oparcia projektu na rzeczywistych paletach, obciążeniach, geometrii i konfiguracji systemu.

EN 15512 dotyczy projektowania konstrukcji stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji przeznaczonych przede wszystkim do składowania jednostek ładunkowych przy obciążeniach głównie statycznych. W Polsce aktualnym dokumentem jest PN-EN 15512+A1:2022-08, wprowadzający EN 15512:2020+A1:2022. Norma nie jest ogólną instrukcją dla wszystkich rodzajów regałów. Nie obejmuje m.in. regałów wspornikowych, statycznych regałów półkowych, systemów drive-in, przepływowych i push-back. W praktyce przypomina, że nośność regału paletowego zależy od całego układu: ram, słupów, belek, połączeń, stężeń, geometrii, liczby i wysokości poziomów oraz rzeczywistych obciążeń. Dlatego zmiana konfiguracji nie powinna być traktowana wyłącznie jako mechaniczne przełożenie belek. Projekt trzeba powiązać także z tolerancjami EN 15620, specyfikacją systemu EN 15629 oraz zasadami użytkowania i utrzymania EN 15635.

Wstęp

Przy regałach paletowych łatwo sprowadzić wybór konstrukcji do kilku liczb: wysokości regału, liczby palet na poziomie i deklarowanego udźwigu. W rzeczywistości system pracuje jako całość. Obciążenie z palety trafia na belki, następnie przez połączenia na słupy i ramy, a ostatecznie przez stopy konstrukcji na podłoże.

Znaczenie mają również stężenia, geometria ram, wysokość pomiędzy poziomami, liczba poziomów, sposób rozmieszczenia ładunków oraz parametry elementów i ich połączeń. Właśnie dlatego przy bardziej wymagających systemach nie powinno się oceniać bezpieczeństwa na podstawie samej informacji „belka ma udźwig X kg”.

EN 15512 porządkuje obszar projektowania konstrukcji regulowanych regałów paletowych. Dla inwestora nie oznacza to konieczności wykonywania obliczeń samodzielnie. Warto natomiast rozumieć, dlaczego producent lub projektant pyta o masę palet, liczbę poziomów, konfigurację regału i planowane zmiany w przyszłości.

Czym jest EN 15512?

W polskim systemie normalizacyjnym aktualnym dokumentem jest PN-EN 15512+A1:2022-08 – „Stalowe statyczne systemy składowania – Regały paletowe o zmiennej konfiguracji – Zasady projektowania konstrukcji”. Dokument wprowadza EN 15512:2020+A1:2022 i zastąpił wcześniejszą PN-EN 15512:2021-04.

Norma skupia się na projektowaniu konstrukcji stalowych regulowanych regałów paletowych przeznaczonych do składowania jednostek ładunkowych i obciążonych głównie statycznie. Dotyczy zarówno konstrukcji usztywnionych, jak i nieusztywnionych w zakresie określonym w jej zastosowaniu.

To ważne rozróżnienie. EN 15512 nie jest poradnikiem dotyczącym całej organizacji magazynu i nie zastępuje projektu układu hali, analizy wózków, posadzki, zabezpieczeń czy zasad późniejszej eksploatacji.

Jakich regałów dotyczy EN 15512?

Głównym obszarem zastosowania są stalowe regały paletowe o zmiennej konfiguracji, czyli systemy, w których poziomy belek mogą być ustawiane na różnych wysokościach w ramach możliwości przewidzianych dla konkretnego systemu.

Typowy przykład to klasyczny selektywny regał paletowy, w którym palety odkłada się na belkach, a operator ma bezpośredni dostęp do miejsc paletowych od strony alejki roboczej.

Nie należy jednak utożsamiać określenia „regulowany” z pełną swobodą przebudowy. Możliwość mechanicznego przełożenia belki nie oznacza automatycznie, że każda nowa konfiguracja zachowuje wcześniej określone parametry konstrukcyjne.

Czego EN 15512 nie obejmuje?

Zakres normy jest precyzyjnie ograniczony. Według informacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego dokument nie ma zastosowania do szeregu innych systemów składowania.

System Czy EN 15512 jest podstawowym dokumentem projektowym?
Regulowane regały paletowe objęte zakresem normy Tak – w zakresie określonym w PN-EN 15512+A1:2022-08
Regały wjezdne i przejezdne Nie
Regały przepływowe Nie
Systemy push-back Nie
Regały wspornikowe Nie
Stalowe statyczne regały półkowe Nie

Dlatego samo stwierdzenie „regał magazynowy zgodny z EN 15512” bez określenia rodzaju systemu może być zbyt szerokie. Najpierw trzeba sprawdzić, czy konkretny typ konstrukcji znajduje się w zakresie tej normy.

Dlaczego trzeba analizować cały system, a nie tylko udźwig belki?

Belki są tylko jednym z elementów regału. Paleta obciąża belki, a one przekazują siły przez połączenia na słupy. Słupy współpracują ze stężeniami i pozostałymi elementami ramy, a obciążenia trafiają ostatecznie do stóp i podłoża.

Oznacza to, że dwa regały wykorzystujące belki o podobnych wymiarach nie muszą mieć takich samych parametrów całego pola. Różnić mogą się słupy, geometria perforacji, sztywność połączeń, stężenia, wysokość ramy, liczba poziomów oraz warunki podparcia.

Nośność poziomu to nie nośność pola

Jeżeli para belek może przenieść określone obciążenie, nie wynika z tego automatycznie, że można powielić takie obciążenie na dowolnej liczbie poziomów. Wraz ze wzrostem liczby poziomów rośnie całkowite obciążenie przekazywane przez ramy i słupy.

Wysokość też ma znaczenie

System o wysokości kilku metrów pracuje inaczej niż niski regał wykorzystujący podobne belki. Dlatego wysokość ram, położenie poziomów oraz geometria całego układu są częścią analizy konstrukcyjnej.

Konfiguracja regału a jego parametry

Regał paletowy o zmiennej konfiguracji daje możliwość dostosowania poziomów do wysokości jednostek ładunkowych. Nie oznacza to jednak, że konfiguracja jest obojętna dla zachowania konstrukcji.

Zmiana wysokości pierwszego poziomu, przesunięcie kilku par belek, usunięcie poziomu albo zwiększenie odległości między poziomami może zmienić warunki pracy słupów i całego pola. Z tego powodu parametry obowiązujące dla jednej konfiguracji nie powinny być automatycznie przypisywane innej.

Praktyczne konsekwencje geometrii poziomów opisuje również poradnik o doborze rozstawu belek regału paletowego.

Palety, obciążenia i rozkład masy

Projekt powinien opierać się na rzeczywistym scenariuszu użytkowania. Jedną z podstawowych danych jest maksymalna masa jednostki ładunkowej, czyli palety razem z towarem.

Średnia masa palety może być niewystarczająca. Jeżeli większość jednostek waży 500 kg, ale część regularnie osiąga 900 kg, projekt musi uwzględnić właściwy scenariusz obciążenia dla miejsc, na które takie palety mogą trafić.

Znaczenie ma również sposób rozmieszczenia

Projektant powinien wiedzieć, ile palet znajduje się na poziomie, ile poziomów przewidziano w polu i jakie obciążenia będą występować jednocześnie. Inna będzie sytuacja przy dwóch lekkich paletach na trzech poziomach, a inna przy trzech ciężkich jednostkach na pięciu lub sześciu poziomach.

Niestandardowa paleta wymaga dodatkowych danych

Jeżeli towar wystaje poza nośnik, paleta ma nietypowe wymiary albo środek ciężkości nie znajduje się w typowym miejscu, trzeba uwzględnić rzeczywisty obrys i sposób podparcia jednostki.

Elementy i połączenia są częścią jednego systemu

Regał paletowy nie jest zbiorem dowolnie wymiennych profili. Konstrukcja powstaje z elementów, których zachowanie i współpraca muszą być znane przy projektowaniu.

Szczególne znaczenie mają połączenia belek ze słupami. To właśnie przez nie obciążenie z poziomu składowania przechodzi na ramę. Znaczenie ma nie tylko wytrzymałość pojedynczego elementu, lecz również zachowanie połączenia w konkretnym systemie.

Z tego powodu mieszania elementów różnych producentów lub różnych systemów nie powinno się traktować jako neutralnej zamiany tylko dlatego, że część można fizycznie zaczepić lub przykręcić.

Podobnie naprawa uszkodzonego słupa, belki lub stężenia powinna przywracać parametry wynikające z rozwiązania przewidzianego dla danego systemu, a nie jedynie poprawiać wygląd konstrukcji.

Jakie dane są potrzebne przed projektem regałów paletowych?

Im dokładniejsze dane wejściowe, tym mniej założeń trzeba przyjmować. Przed przygotowaniem projektu warto zebrać informacje o ładunku, konstrukcji, hali, posadzce i sprzęcie transportowym.

Dane o paletach i towarze

  • typ i wymiary palet,
  • maksymalna masa palety z ładunkiem,
  • minimalna, typowa i maksymalna wysokość jednostki,
  • rzeczywisty obrys towaru i ewentualne przewisy,
  • informacja o nietypowym rozkładzie masy,
  • liczba palet przewidziana na jednym poziomie.

Dane o układzie regałów

  • docelowa wysokość konstrukcji,
  • liczba poziomów składowania,
  • planowane wysokości poziomów,
  • liczba pól i ciągów,
  • układ pojedynczych lub podwójnych rzędów,
  • plan przyszłej rozbudowy lub przebudowy.

<h3>Dane o obiekcie

      • wysokość użytkowa hali,
      • siatka słupów konstrukcyjnych,
      • bramy, instalacje, tryskacze i ograniczenia pod dachem,
      • dokumentacja i stan posadzki,
      • układ dylatacji i możliwość kotwienia,</li>
      • warunki
      • środowiskowe.

    </ul>

Dane o wózku

      • konkretny typ i model wózka,
      • wysokość podnoszenia,
      • udźwig na wymaganej wysokości,
      • parametr Ast dla stosowanej palety,
      • osprzęt i długość wideł,
      • sposób prowadzenia ruchu w alejkach.

Przy wysokich systemach warto zestawić te informacje z wymaganiami dotyczącymi tolerancji, odkształceń i luzów. Temat rozwija poradnik EN 15620 w praktyce.

Czy można samodzielnie zmieniać rozstaw belek?

Regulowany system technicznie pozwala na zmianę położenia belek. Problem polega na tym, że po przełożeniu poziomów użytkownik może otrzymać inną konfigurację niż ta, dla której wcześniej określono parametry i przygotowano oznaczenia.

Dlatego przed większą zmianą warto zweryfikować dokumentację i parametry systemu. Szczególnie istotne są sytuacje, gdy:

  • zwiększa się wysokość pierwszego poziomu,
  • usuwa się jeden lub kilka poziomów,
  • zmienia się liczba palet w polu,
  • zwiększa się maksymalna masa palety,
  • regał ma pracować wyżej niż wcześniej,
  • zmienia się szerokość pola lub typ belek,
  • do konstrukcji trafiają elementy z innego systemu.

Po zatwierdzonej zmianie trzeba również sprawdzić, czy tabliczki nośności i instrukcja odpowiadają aktualnemu układowi. Stara tabliczka pozostawiona po przebudowie może przekazywać użytkownikowi nieaktualne dane.

EN 15512, EN 15620, EN 15629 i EN 15635 – czym się różnią?

EN 15512 nie działa w oderwaniu od innych dokumentów dotyczących systemów składowania. Poszczególne normy odpowiadają na inne pytania.

Norma Główne zagadnienie Pytanie praktyczne
PN-EN 15512+A1:2022-08 Projektowanie konstrukcji regulowanych regałów paletowych objętych zakresem normy Jak zaprojektować konstrukcję dla określonej konfiguracji i obciążeń?
PN-EN 15620:2021-12 Tolerancje, odkształcenia i luzy manipulacyjne Ile rzeczywistej przestrzeni potrzebują regał, paleta i sprzęt transportowy?
PN-EN 15629:2010 Specyfikacja urządzeń do składowania Jak określić wymagania i dane dla systemu składowania?
PN-EN 15635:2010 Zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania Jak bezpiecznie użytkować, kontrolować i utrzymywać system po montażu?

W praktyce oznacza to, że poprawny projekt konstrukcji nie rozwiązuje automatycznie kwestii luzów roboczych, organizacji użytkowania i późniejszych kontroli. Te obszary trzeba połączyć.

EN 15512 a EN 15620

EN 15512 skupia się na projektowaniu konstrukcji objętej jej zakresem. Norma EN 15620 uzupełnia ten obraz o tolerancje, odkształcenia i luzy potrzebne podczas rzeczywistej obsługi systemu.

EN 15512 a EN 15635

EN 15512 dotyczy etapu projektowania konstrukcji. Norma EN 15635 przenosi uwagę na późniejsze zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania. Dlatego nie należy zastępować jednego dokumentu drugim.

Co powinien sprawdzić inwestor przy zamawianiu regałów paletowych?

Klient nie musi wykonywać obliczeń konstrukcyjnych, ale powinien przekazać poprawne dane i otrzymać informacje pozwalające użytkować system zgodnie z przyjętą konfiguracją.

Przed zatowarowaniem warto sprawdzić przede wszystkim:

  • czy faktyczna konfiguracja odpowiada uzgodnionemu projektowi lub dokumentacji,
  • czy liczba i wysokość poziomów są zgodne z założeniami,
  • czy określono dopuszczalne obciążenia,
  • czy tabliczki nośności odpowiadają rzeczywistej konfiguracji,
  • czy zastosowano właściwe belki, ramy, stężenia i zabezpieczenia,
  • czy konstrukcja została prawidłowo ustawiona i zakotwiona, jeśli projekt tego wymaga,
  • czy znane są ograniczenia dotyczące późniejszej zmiany konfiguracji,
  • czy użytkownik wie, jak reagować na kolizję, uszkodzenie lub przebudowę.

Kontrolę gotowego systemu przed rozpoczęciem pracy ułatwia również checklista odbioru regałów po montażu.

Najczęstsze błędy przy interpretacji EN 15512

1. „EN 15512 dotyczy wszystkich regałów”

Nie. Zakres jest ograniczony do określonych konstrukcji regałów paletowych. Inne systemy mogą podlegać innym zasadom i dokumentom.

2. „Wystarczy znać udźwig jednej belki”

Nie. Belka jest częścią konstrukcji. Trzeba uwzględnić również słupy, ramy, połączenia, geometrię pola i całkowite obciążenie systemu.

3. „Regulowany regał można przebudowywać bez ograniczeń”

Możliwość zmiany położenia belki nie oznacza, że każda konfiguracja zachowuje takie same parametry.

4. „Ta sama masa palety oznacza taki sam projekt”

Nie zawsze. Różnić mogą się wysokość jednostki, liczba palet na poziomie, liczba poziomów, geometria regału, wózek, alejki i warunki hali.

5. „Numer normy na ofercie wystarczy”

Sam numer dokumentu nie zastępuje projektu, danych o rzeczywistej konfiguracji, informacji o nośności ani prawidłowej eksploatacji.

6. „Projekt konstrukcji rozwiązuje wszystkie problemy magazynu”

Nie. Trzeba jeszcze uwzględnić palety, wózek, luzy, posadzkę, alejki, zabezpieczenia, proces magazynowy i późniejsze przeglądy.

Checklista przed projektem regałów w kontekście EN 15512

  1. Określ dokładny typ systemu regałowego.
  2. Sprawdź, czy system mieści się w zakresie EN 15512.
  3. Podaj maksymalną, a nie tylko średnią masę palety.
  4. Podaj rzeczywiste wymiary palety i ładunku.
  5. Określ liczbę palet na poziomie.
  6. Określ planowaną liczbę i wysokość poziomów.
  7. Podaj docelową wysokość regału.
  8. Przekaż informacje o posadzce i możliwości kotwienia.
  9. Podaj konkretny typ wózka i sposób obsługi.
  10. Uwzględnij planowaną przyszłą rozbudowę.
  11. Ustal zasady późniejszej zmiany konfiguracji.
  12. Po montażu sprawdź dokumentację, oznaczenia i zgodność rzeczywistego układu z założeniami.

Przy wysokim składowaniu szczególnie przydatna jest wcześniejsza lista danych dotyczących palet, hali, wózka, alejek i posadzki. Im mniej założeń na wejściu, tym mniejsze ryzyko zmian już po przygotowaniu systemu.

Normy i źródła

Pełna treść norm zawiera szczegółowe wymagania techniczne. Niniejszy poradnik ma charakter edukacyjny i nie zastępuje projektu konstrukcyjnego, dokumentacji konkretnego systemu ani pełnej treści właściwych norm.

Projektowanie regałów paletowych pod konkretny magazyn

Jeżeli planujesz nowy system, wysokie składowanie albo zmianę istniejącej konfiguracji, przygotuj wymiary hali, typy i masy palet, wysokości ładunków, liczbę miejsc paletowych, dane wózka oraz informacje o posadzce. REMA może przełożyć te dane na układ i parametry konstrukcji w ramach projektowania regałów magazynowych.

E-mail: biuro@rema-poznan.pl
Telefon: +48 533 555 071

Czytaj również

FAQ

Czego dotyczy EN 15512?

EN 15512 określa zasady projektowania konstrukcji stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji objętych zakresem normy i przeznaczonych głównie do obciążeń statycznych.

Czy EN 15512 dotyczy wszystkich regałów magazynowych?

Nie. Norma ma określony zakres i nie jest ogólną normą projektową dla wszystkich rodzajów regałów magazynowych.

Czy EN 15512 dotyczy regałów wspornikowych, drive-in i przepływowych?

Nie. Polski Komitet Normalizacyjny wskazuje m.in. regały wspornikowe, wjezdne, przejezdne i przepływowe jako systemy pozostające poza zakresem tego dokumentu.

Czy zmiana rozstawu belek może wpłynąć na parametry regału?

Tak. Zmiana położenia poziomów zmienia konfigurację konstrukcji, dlatego przed większą przebudową należy zweryfikować parametry i dokumentację systemu.

Czy EN 15512 określa szerokość alejek dla wózków?

Nie należy wyznaczać szerokości alejek wyłącznie na podstawie EN 15512. W praktyce trzeba połączyć projekt konstrukcji z wymaganiami dotyczącymi tolerancji i luzów, parametrem Ast wózka oraz rzeczywistą geometrią magazynu.

Czym EN 15512 różni się od EN 15635?

EN 15512 dotyczy przede wszystkim projektowania konstrukcji regulowanych regałów paletowych objętych jej zakresem, natomiast EN 15635 koncentruje się na zastosowaniu i utrzymaniu urządzeń do składowania podczas eksploatacji.

Jakie dane przygotować do projektu regałów paletowych?

Potrzebne są przede wszystkim typy i wymiary palet, maksymalne masy ładunków, wysokości jednostek, liczba palet na poziomie, liczba poziomów, wysokość regałów, dane hali, posadzki i wózka oraz plan przyszłej rozbudowy.

Czy sam numer EN 15512 w ofercie gwarantuje bezpieczeństwo konkretnego regału?

Nie. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy dany system mieści się w zakresie normy oraz czy rzeczywista konstrukcja, konfiguracja, obciążenia, montaż i późniejsze użytkowanie odpowiadają dokumentacji.

Podsumowanie

EN 15512 warto rozumieć przede wszystkim jako dokument dotyczący projektowania konstrukcji określonej grupy stalowych regałów paletowych, a nie jako uniwersalną normę dla wszystkich systemów magazynowych.

Z punktu widzenia inwestora najważniejsza jest jedna zasada: regału paletowego nie należy oceniać wyłącznie przez udźwig pojedynczej belki. O parametrach systemu decyduje współpraca belek, słupów, ram, stężeń, połączeń, geometrii, liczby poziomów i rzeczywistych obciążeń.

Dlatego projekt powinien zaczynać się od danych o paletach, ładunku, hali, posadzce i sposobie obsługi. Dopiero później można określić konfigurację konstrukcji, tolerancje, oznaczenia i zasady późniejszej eksploatacji.

Podsumowanie ogólne skrócone:
PN-EN 15512+A1:2022-08 dotyczy projektowania określonych stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji. Najważniejsze jest traktowanie regału jako całego systemu, a nie zbioru niezależnych belek i słupów. Masa palet, liczba poziomów, geometria, połączenia i wysokość konstrukcji wpływają na parametry układu. EN 15512 warto rozpatrywać razem z EN 15620, EN 15629 i EN 15635.