EN 15512 określa zasady projektowania konstrukcji stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji. Przy wyborze i projektowaniu regałów paletowych pomaga uporządkować wymagania dotyczące pracy całego układu, a nie tylko pojedynczej belki czy słupa. Dla inwestora oznacza to konieczność oparcia projektu na rzeczywistych paletach, obciążeniach, geometrii i konfiguracji systemu.
Przy regałach paletowych łatwo sprowadzić wybór konstrukcji do kilku liczb: wysokości regału, liczby palet na poziomie i deklarowanego udźwigu. W rzeczywistości system pracuje jako całość. Obciążenie z palety trafia na belki, następnie przez połączenia na słupy i ramy, a ostatecznie przez stopy konstrukcji na podłoże.
Znaczenie mają również stężenia, geometria ram, wysokość pomiędzy poziomami, liczba poziomów, sposób rozmieszczenia ładunków oraz parametry elementów i ich połączeń. Właśnie dlatego przy bardziej wymagających systemach nie powinno się oceniać bezpieczeństwa na podstawie samej informacji „belka ma udźwig X kg”.
EN 15512 porządkuje obszar projektowania konstrukcji regulowanych regałów paletowych. Dla inwestora nie oznacza to konieczności wykonywania obliczeń samodzielnie. Warto natomiast rozumieć, dlaczego producent lub projektant pyta o masę palet, liczbę poziomów, konfigurację regału i planowane zmiany w przyszłości.
W polskim systemie normalizacyjnym aktualnym dokumentem jest PN-EN 15512+A1:2022-08 – „Stalowe statyczne systemy składowania – Regały paletowe o zmiennej konfiguracji – Zasady projektowania konstrukcji”. Dokument wprowadza EN 15512:2020+A1:2022 i zastąpił wcześniejszą PN-EN 15512:2021-04.
Norma skupia się na projektowaniu konstrukcji stalowych regulowanych regałów paletowych przeznaczonych do składowania jednostek ładunkowych i obciążonych głównie statycznie. Dotyczy zarówno konstrukcji usztywnionych, jak i nieusztywnionych w zakresie określonym w jej zastosowaniu.
To ważne rozróżnienie. EN 15512 nie jest poradnikiem dotyczącym całej organizacji magazynu i nie zastępuje projektu układu hali, analizy wózków, posadzki, zabezpieczeń czy zasad późniejszej eksploatacji.
Głównym obszarem zastosowania są stalowe regały paletowe o zmiennej konfiguracji, czyli systemy, w których poziomy belek mogą być ustawiane na różnych wysokościach w ramach możliwości przewidzianych dla konkretnego systemu.
Typowy przykład to klasyczny selektywny regał paletowy, w którym palety odkłada się na belkach, a operator ma bezpośredni dostęp do miejsc paletowych od strony alejki roboczej.
Nie należy jednak utożsamiać określenia „regulowany” z pełną swobodą przebudowy. Możliwość mechanicznego przełożenia belki nie oznacza automatycznie, że każda nowa konfiguracja zachowuje wcześniej określone parametry konstrukcyjne.
Zakres normy jest precyzyjnie ograniczony. Według informacji Polskiego Komitetu Normalizacyjnego dokument nie ma zastosowania do szeregu innych systemów składowania.
| System | Czy EN 15512 jest podstawowym dokumentem projektowym? |
|---|---|
| Regulowane regały paletowe objęte zakresem normy | Tak – w zakresie określonym w PN-EN 15512+A1:2022-08 |
| Regały wjezdne i przejezdne | Nie |
| Regały przepływowe | Nie |
| Systemy push-back | Nie |
| Regały wspornikowe | Nie |
| Stalowe statyczne regały półkowe | Nie |
Dlatego samo stwierdzenie „regał magazynowy zgodny z EN 15512” bez określenia rodzaju systemu może być zbyt szerokie. Najpierw trzeba sprawdzić, czy konkretny typ konstrukcji znajduje się w zakresie tej normy.
Belki są tylko jednym z elementów regału. Paleta obciąża belki, a one przekazują siły przez połączenia na słupy. Słupy współpracują ze stężeniami i pozostałymi elementami ramy, a obciążenia trafiają ostatecznie do stóp i podłoża.
Oznacza to, że dwa regały wykorzystujące belki o podobnych wymiarach nie muszą mieć takich samych parametrów całego pola. Różnić mogą się słupy, geometria perforacji, sztywność połączeń, stężenia, wysokość ramy, liczba poziomów oraz warunki podparcia.
Jeżeli para belek może przenieść określone obciążenie, nie wynika z tego automatycznie, że można powielić takie obciążenie na dowolnej liczbie poziomów. Wraz ze wzrostem liczby poziomów rośnie całkowite obciążenie przekazywane przez ramy i słupy.
System o wysokości kilku metrów pracuje inaczej niż niski regał wykorzystujący podobne belki. Dlatego wysokość ram, położenie poziomów oraz geometria całego układu są częścią analizy konstrukcyjnej.
Regał paletowy o zmiennej konfiguracji daje możliwość dostosowania poziomów do wysokości jednostek ładunkowych. Nie oznacza to jednak, że konfiguracja jest obojętna dla zachowania konstrukcji.
Zmiana wysokości pierwszego poziomu, przesunięcie kilku par belek, usunięcie poziomu albo zwiększenie odległości między poziomami może zmienić warunki pracy słupów i całego pola. Z tego powodu parametry obowiązujące dla jednej konfiguracji nie powinny być automatycznie przypisywane innej.
Praktyczne konsekwencje geometrii poziomów opisuje również poradnik o doborze rozstawu belek regału paletowego.
Projekt powinien opierać się na rzeczywistym scenariuszu użytkowania. Jedną z podstawowych danych jest maksymalna masa jednostki ładunkowej, czyli palety razem z towarem.
Średnia masa palety może być niewystarczająca. Jeżeli większość jednostek waży 500 kg, ale część regularnie osiąga 900 kg, projekt musi uwzględnić właściwy scenariusz obciążenia dla miejsc, na które takie palety mogą trafić.
Projektant powinien wiedzieć, ile palet znajduje się na poziomie, ile poziomów przewidziano w polu i jakie obciążenia będą występować jednocześnie. Inna będzie sytuacja przy dwóch lekkich paletach na trzech poziomach, a inna przy trzech ciężkich jednostkach na pięciu lub sześciu poziomach.
Jeżeli towar wystaje poza nośnik, paleta ma nietypowe wymiary albo środek ciężkości nie znajduje się w typowym miejscu, trzeba uwzględnić rzeczywisty obrys i sposób podparcia jednostki.
Regał paletowy nie jest zbiorem dowolnie wymiennych profili. Konstrukcja powstaje z elementów, których zachowanie i współpraca muszą być znane przy projektowaniu.
Szczególne znaczenie mają połączenia belek ze słupami. To właśnie przez nie obciążenie z poziomu składowania przechodzi na ramę. Znaczenie ma nie tylko wytrzymałość pojedynczego elementu, lecz również zachowanie połączenia w konkretnym systemie.
Z tego powodu mieszania elementów różnych producentów lub różnych systemów nie powinno się traktować jako neutralnej zamiany tylko dlatego, że część można fizycznie zaczepić lub przykręcić.
Podobnie naprawa uszkodzonego słupa, belki lub stężenia powinna przywracać parametry wynikające z rozwiązania przewidzianego dla danego systemu, a nie jedynie poprawiać wygląd konstrukcji.
Im dokładniejsze dane wejściowe, tym mniej założeń trzeba przyjmować. Przed przygotowaniem projektu warto zebrać informacje o ładunku, konstrukcji, hali, posadzce i sprzęcie transportowym.
<h3>Dane o obiekcie
</ul>
Przy wysokich systemach warto zestawić te informacje z wymaganiami dotyczącymi tolerancji, odkształceń i luzów. Temat rozwija poradnik EN 15620 w praktyce.
Regulowany system technicznie pozwala na zmianę położenia belek. Problem polega na tym, że po przełożeniu poziomów użytkownik może otrzymać inną konfigurację niż ta, dla której wcześniej określono parametry i przygotowano oznaczenia.
Dlatego przed większą zmianą warto zweryfikować dokumentację i parametry systemu. Szczególnie istotne są sytuacje, gdy:
Po zatwierdzonej zmianie trzeba również sprawdzić, czy tabliczki nośności i instrukcja odpowiadają aktualnemu układowi. Stara tabliczka pozostawiona po przebudowie może przekazywać użytkownikowi nieaktualne dane.
EN 15512 nie działa w oderwaniu od innych dokumentów dotyczących systemów składowania. Poszczególne normy odpowiadają na inne pytania.
| Norma | Główne zagadnienie | Pytanie praktyczne |
|---|---|---|
| PN-EN 15512+A1:2022-08 | Projektowanie konstrukcji regulowanych regałów paletowych objętych zakresem normy | Jak zaprojektować konstrukcję dla określonej konfiguracji i obciążeń? |
| PN-EN 15620:2021-12 | Tolerancje, odkształcenia i luzy manipulacyjne | Ile rzeczywistej przestrzeni potrzebują regał, paleta i sprzęt transportowy? |
| PN-EN 15629:2010 | Specyfikacja urządzeń do składowania | Jak określić wymagania i dane dla systemu składowania? |
| PN-EN 15635:2010 | Zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania | Jak bezpiecznie użytkować, kontrolować i utrzymywać system po montażu? |
W praktyce oznacza to, że poprawny projekt konstrukcji nie rozwiązuje automatycznie kwestii luzów roboczych, organizacji użytkowania i późniejszych kontroli. Te obszary trzeba połączyć.
EN 15512 skupia się na projektowaniu konstrukcji objętej jej zakresem. Norma EN 15620 uzupełnia ten obraz o tolerancje, odkształcenia i luzy potrzebne podczas rzeczywistej obsługi systemu.
EN 15512 dotyczy etapu projektowania konstrukcji. Norma EN 15635 przenosi uwagę na późniejsze zastosowanie i utrzymanie urządzeń do składowania. Dlatego nie należy zastępować jednego dokumentu drugim.
Klient nie musi wykonywać obliczeń konstrukcyjnych, ale powinien przekazać poprawne dane i otrzymać informacje pozwalające użytkować system zgodnie z przyjętą konfiguracją.
Przed zatowarowaniem warto sprawdzić przede wszystkim:
Kontrolę gotowego systemu przed rozpoczęciem pracy ułatwia również checklista odbioru regałów po montażu.
Nie. Zakres jest ograniczony do określonych konstrukcji regałów paletowych. Inne systemy mogą podlegać innym zasadom i dokumentom.
Nie. Belka jest częścią konstrukcji. Trzeba uwzględnić również słupy, ramy, połączenia, geometrię pola i całkowite obciążenie systemu.
Możliwość zmiany położenia belki nie oznacza, że każda konfiguracja zachowuje takie same parametry.
Nie zawsze. Różnić mogą się wysokość jednostki, liczba palet na poziomie, liczba poziomów, geometria regału, wózek, alejki i warunki hali.
Sam numer dokumentu nie zastępuje projektu, danych o rzeczywistej konfiguracji, informacji o nośności ani prawidłowej eksploatacji.
Nie. Trzeba jeszcze uwzględnić palety, wózek, luzy, posadzkę, alejki, zabezpieczenia, proces magazynowy i późniejsze przeglądy.
Przy wysokim składowaniu szczególnie przydatna jest wcześniejsza lista danych dotyczących palet, hali, wózka, alejek i posadzki. Im mniej założeń na wejściu, tym mniejsze ryzyko zmian już po przygotowaniu systemu.
Pełna treść norm zawiera szczegółowe wymagania techniczne. Niniejszy poradnik ma charakter edukacyjny i nie zastępuje projektu konstrukcyjnego, dokumentacji konkretnego systemu ani pełnej treści właściwych norm.
Jeżeli planujesz nowy system, wysokie składowanie albo zmianę istniejącej konfiguracji, przygotuj wymiary hali, typy i masy palet, wysokości ładunków, liczbę miejsc paletowych, dane wózka oraz informacje o posadzce. REMA może przełożyć te dane na układ i parametry konstrukcji w ramach projektowania regałów magazynowych.
E-mail: biuro@rema-poznan.pl
Telefon: +48 533 555 071
EN 15512 określa zasady projektowania konstrukcji stalowych regałów paletowych o zmiennej konfiguracji objętych zakresem normy i przeznaczonych głównie do obciążeń statycznych.
Nie. Norma ma określony zakres i nie jest ogólną normą projektową dla wszystkich rodzajów regałów magazynowych.
Nie. Polski Komitet Normalizacyjny wskazuje m.in. regały wspornikowe, wjezdne, przejezdne i przepływowe jako systemy pozostające poza zakresem tego dokumentu.
Tak. Zmiana położenia poziomów zmienia konfigurację konstrukcji, dlatego przed większą przebudową należy zweryfikować parametry i dokumentację systemu.
Nie należy wyznaczać szerokości alejek wyłącznie na podstawie EN 15512. W praktyce trzeba połączyć projekt konstrukcji z wymaganiami dotyczącymi tolerancji i luzów, parametrem Ast wózka oraz rzeczywistą geometrią magazynu.
EN 15512 dotyczy przede wszystkim projektowania konstrukcji regulowanych regałów paletowych objętych jej zakresem, natomiast EN 15635 koncentruje się na zastosowaniu i utrzymaniu urządzeń do składowania podczas eksploatacji.
Potrzebne są przede wszystkim typy i wymiary palet, maksymalne masy ładunków, wysokości jednostek, liczba palet na poziomie, liczba poziomów, wysokość regałów, dane hali, posadzki i wózka oraz plan przyszłej rozbudowy.
Nie. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy dany system mieści się w zakresie normy oraz czy rzeczywista konstrukcja, konfiguracja, obciążenia, montaż i późniejsze użytkowanie odpowiadają dokumentacji.
EN 15512 warto rozumieć przede wszystkim jako dokument dotyczący projektowania konstrukcji określonej grupy stalowych regałów paletowych, a nie jako uniwersalną normę dla wszystkich systemów magazynowych.
Z punktu widzenia inwestora najważniejsza jest jedna zasada: regału paletowego nie należy oceniać wyłącznie przez udźwig pojedynczej belki. O parametrach systemu decyduje współpraca belek, słupów, ram, stężeń, połączeń, geometrii, liczby poziomów i rzeczywistych obciążeń.
Dlatego projekt powinien zaczynać się od danych o paletach, ładunku, hali, posadzce i sposobie obsługi. Dopiero później można określić konfigurację konstrukcji, tolerancje, oznaczenia i zasady późniejszej eksploatacji.